گروه انديشه: كتاب «عوارف المعارف» تأليف «سهروردی» و ترجمه «اسماعيل بن عبدالمؤمن اصفهانی» به همت شركت انتشارات علمی ــ فرهنگی تجديد چاپ شد.

به گزارش خبرگزاری قرآنی ايران (ايكنا)، سهروردی كتاب «عوارف» را بر اساس اطلاعات وسيع خود و مآخذ موجود تأليف كرد و در آن، معارف ذوقی اهل طريقت را با رسوم و قواعد اهل طريقت در هم آميخت. وی در اين كتاب به آداب سير و سلوك عارفان و سنن و معارف صوفيان پرداخته و آن را به نقل روايات و ذكر اخبار و آيات مزين ساخت.

اين اثر از همان آغاز تأليف، مورد استقبال و استفاده طالبان و مريدان واقع شد، چنان‌كه سيد «شريف جرجانی» بر آن تعليقه نوشت، شخصی به نام «عارفی» آن را به زبان تركی درآورد و «ظهيرالدين عبدالرحمان بن علی شيرازی»، «اسماعيل بن عبدالمؤمن»، «ابو منصور اصفهانی» و «قاسم داوود» آن را به زبان فارسی ترجمه كرده‌اند.

اين كتاب مشتمل بر يك مقدمه كوتاه و شصت ‌و سه باب با عناوين زير است: مقدمه، در منشأ علوم صوفيان، در اختصاص صوفيان به حسن استماع، بيان فضيلت علوم صوفيان، شرح حال صوفيان و اختلاف در طريقت آنان، ماهيت تصوف، وجه تسميه اين فرقه، فرقه متصوف و متشبه، شرح حال ملامتيان، منتسبان به تصوف، مقام شيخ در تصوف، خادم و متشبه به خادم.

خرقه صوفيان، فضيلت خانقاهيان و شباهت آنان به اهل «صفه»، خصوصيات اهل رباط و شباهت آنان به اهل صفه، خصايص اهل ربط، اختلاف احوال مشايخ در سفر و حضر، فرايض و فضايلی كه صوفی در سفر به آن‌ها نيازمند است، بازگشت صوفی از سفر و ورودش به رباط و ادب آنان و ديگر مسائل.

كتاب «عوارف» گرچه نسبت به كتب معروف مشابه خود تأخر زمانی دارد، ولی از نظر مقام و اهميت از تقدم نظرگيری برخوردار است. اين كتاب اندكی بعد از تأليف، جزو كتاب‌های درسی خانقاه‌ها شد و در كنار «رساله فشيريه»، «احياءعلوم الدين»، «فتوحات مكيه» و «فصوص الحكم» به تعليم و تعلم آن پرداختند.

اين اهميت تا به اندازه‌ای بود كه تأسيس بعضی از خانقاه‌ها منوط و موكول به تدريس اين كتاب در آن‌جا شده است، چنان‌كه خواجه «رشيدالدين فضل‌الله»، مورخ دانشمند و سياست‌مدار، در مكتوب چهاردهم خود كه به نايب خويش در بغداد نوشته است، شيخ «مجدالدين بغدادی» را متولی خانقاه «غازانی» كرده و تدريس «عوارف» را از شروط اساسی اين سمت قرار داده است.

با توجه به فهرست مندرجات «عوارف»، روشن می‌شود كه مؤلف آگاه آن، به جنبه علمی تصوف بيشتر توجه كرده و با التفات خاص به ذوق صوفيان، مشرب متشرعه را نيز در نظر داشته است. سهروردی با اين‌كه در تأليف اين اثر به اندازه غزالی در «احياء علوم الدين» به تفصيل نپرداخته و به اندازه مكی در كتاب «قوت القلوب» به توضيح و شرح ادعيه و اوراد و اذكار توجه نداشته، اين تأليف او به اختصار، جامع مطالب آن دو كتاب و از حيث تعليم و تعلم، سهل و سريع‌الفهم است.

مترجم اين كتاب «اسماعيل بن عبدالمؤمن ابی منصور ماشاده» است و كتاب «عوارف» را به خواهش دوستان و به پاس ارادتی كه به «عبدالسلام كاموی» داشت، در سال 665 هـ.ق از عربی به فارسی برگرداند.

مترجم چنان‌كه خودش در مقدمه كتاب بيان كرده است، اسانيد و مكررات را حذف كرده، از حدود 330 آيه‌ای كه در متن «عوارف» آمده، يك سوم آن در ترجمه نقل شده است. متجاوز بر 314 حديث و خبر در كتاب «عوارف» مذكور است كه تقريبا 130 خبر و حديث آن در ترجمه آمده است و از 87 بيت عربی منقول در متن «عوارف»، فقط 23 بيت آن در ترجمه داخل شده است و در عوض، مترجم 470 بيت فارسی در ترجمه افزوده است.

باب‌های 23 و 24 كتاب «عوارف» كلا ترجمه نشده است و به قول مترجم، آن‌چه از اين دو باب لازم بود در باب 22 بيان شده است. مترجم در تطويل و اختصار متفنن بوده، چنان‌كه باب 46 را به استثنای چند كلمه، تماما ترجمه كرده و در ترجمه باب 40 به اختصار گراييده است. با همه اين‌ها نظم و ترتيب مطالب كتاب «عوارف» را كاملا مرعی داشته و در نهايت دقت و علاقه، جان سخن سهروردی را به بهترين وجه به فارسی شيرين و روان برگردانده است.

اين كتاب به تازگی (22 مهرماه سال جاری)، به شمارگان 2000 نسخه، در قطع وزيری شوميز، تجديد چاپ شد. بهای آن نيز برای علاقه‌مندان 60000 ريال است.