گروه وبلاگ و IT: گسترش عصر رايانه دايره‌ای از جرم‌های رايانه‌ای را در اين محيط وارد كرده‌است. آسيب‌شناسی «هك» به عنوان جرم رايانه‌ای كه امنيت سرورهای اينترنتی را مورد حمله قرار می‌دهد و بررسی آن در دايره پديده‌ای به نام جهاد مجازی، موضوع اصلی اين گزارش است.

در حال حاضر مهم‌ترين ابزار ارتباطى دنياى نوين شبكه اينترنت است كه با توجه به طراحى فوق‌العاده پيشرفته آن كه بتواند ارتباط زنده و مستقيم را در ابعاد صوتى، فنى و تصويرى بين افراد پياده‌سازى كند، يكى از مهم‌ترين ابزارهاى جهانى‌سازى محسوب مى‌شود.

در اين مقاله بر آن هستم تا در ابتدا هك را به عنوان يكی از پديده‌های اين فضا مورد بررسی قرار داده و در ادامه به مبحث هك كردن سايت‌های دينی و قرآنی توسط هكرها بپردازم.

هك به زبان ساده و شايد عاميانه‌ترين تعبير آن دزديده شدن كلمه عبور يك سيستم يا account است. به طور كلی نفوذ به هر سيستم امنيتی رايانه‌ای را هك می‌گويند.

هك به معنای از بين بردن سيستم اطلاعاتی و داده‌های سازمان‌ها می‌تواند به عنوان يك جرم رايانه‌ای كه صدمات آن در فضای واقعی و مجازی جبران ناپذير است، مورد توجه قرار می‌گيرد.

دسترسى غيرمجاز به داده‌ها و سيستم‌هاى رايانه‌اى يا همان hacking از نظر مفهومى و مصداقى كاملاً از تخريب و ايجاد اختلال در داده‌ها و سيستم‌ها جدا است، اما به خاطر اين كه اين دو جرم اغلب همزمان يا توام با هم ارتكاب مى‌يابند و بيشتر موارد تخريب و ايجاد اختلال مستلزم دسترسى غيرمجاز به داده‌ها و سيستم‌ها است مردم عادى آن دو را يكى تلقى مى‌كنند.

اما در مورد آثار و تبعات اين جرائم در يك سطح كلی بد نيست به ذكر نكاتى از يك متخصص اكتفا كنيم. به عنوان مثال والتر لاكور (Walter Laquer)، يك متخصص تروريسم در مركز مطالعات استراتژيك و بين المللى، اشاره مى‌كند كه يك مقام رسمى CIA ادعا كرده است كه مى‌تواند با يك ميليارد دلار 20 هكر قابل ايالات متحده را فلج كند.

همچنين لاكور يادآورى مى‌كند كه اگرچه هدف تروريست‌ها و هكر‌ها معمولاً قتل سران سياسى، گروگان گيرى يا بعضاً حمله به تسهيلات دولتى يا عمومى است، اما صدمه‌اى كه ممكن است به وسيله حمله الكترونيكى به شبكه‌هاى رايانه‌اى وارد آيد مى‌تواند بسيار غم انگيزتر بوده و اثرات آن تا مدت‌ها باقى بماند.

در مرحله بعدی اين سؤال مطرح می‌شود كه آيا نفوذگرى ذاتاً عمل هم‌سطح جرايمى مثل دزدى است؟ بسيارى از مجرمان عادى از سطح سواد پايينى برخوردارند و به دلايلى چون فقر و اعتياد و ... اقدام به اين كار مى‌كنند، اما در مقابل هكرهاى واقعى افرادى هستند كه از تخصص و دانش ويژه‌اى برخوردارند، آيا اين موضوع شرايط برخورد اين دو نوع مجرمان را تغيير نمى‌دهد؟

چراكه هك به معنای از بين بردن سيستم اطلاعاتی و داده‌های سازمان‌ها می‌تواند به عنوان يك جرم رايانه‌ای كه صدمات آن در فضای واقعی و مجازی جبران‌ناپذير است، مورد توجه قرار ‌گيرد.

مدتی است كه در فضای مجازی ايرانی گروهی به نام جهادگران مجازی اقدام به حذف سايت‌های غيردينی و بعضاً غيراخلاقی كرده‌اند. در اين مقاله ماهيت اين پديده و آسيب‌شناسی آن با توجه به ويژگی‌های فضای مجازی مورد توجه قرار خواهدگرفت.

جهاد مجازی در فضای سايبرنتيك دارای ويژگی‌هايی است؛ به عبارت ديگر فرد «جهادگر» در اين فضا بايد دارای ويژگی‌‌های خاصی بوده و با ماهيت فضای مجازی آشنايی داشته‌باشد.

ماهيت فضای مجازی «حاكميت‌پذير» نيست، بنابراين كنترل اين فضا و غربال كردن سايت‌ها بر اساس ملاك‌ها و معيارهای شخصی امكان‌پذير نيست. چراكه جغرافيای فرامكان و فرا زمان آن در ميان كاربران سبب شده تا اساس پديده‌هايی چون هك كردن مورد سؤال قرار گيرد.

امروزه در هك كردن سايت‌هايی كه توسط باصطلاح جهادگران مجازی صورت می‌گيرد، سؤال مهم اين است كه چه كسی معيار مشخصی برای حذف كردن وبلاگ‌های شخصی افراد تعيين می‌كند؟ آيا اين دسته از جهاد‌گران مجازی اساساً صلاحيت اين تشخيص را دارند يا خير؟

گزارش زير به بررسی اين سؤالات از نگاه كارشناسان ارتباطاتی و دينی خواهد ‌پرداخت. تعدادی از كارشناسان با هر گونه عمل حذفی و با هر هدفی مخالفت داشتند و تعدادی نيز با هك كردن در قالب يك عمل سازمان‌يافته و در تقابل با سايت‌های مهاجم حمايت كردند.

عده‌ای از كارشناسان انگيزه هكرهای اسلامی را مثبت و عده‌ا‌ی ديگر آن را حركت تحميلی دانستند كه در نهايت با هدف مشروعيت بخشين به هك با رسيدن به سطحی از حاكميت صورت می‌پذيرد.

دكتر حميد عبدالهيان، عضو هيئت علمی دانشگاه تهران

دكتر حميد عبداللهيان، عضو هيئت علمی دانشگاه تهران، از جمله مخالفان هك كردن است. اين استاد دانشگاه تهران هك را مفهومی وارداتی به فضای مجازی دانست و ماهيت خود اصلاح‌گر اين فضا را در تقابل با هرگونه هك كردن عنوان كرد.

سردبير نشريه جهانی رسانه با اشاره به معنای لغوی «جهاد» گفت: جهاد به معنی تلاش و كوشش برای استقرار اخلاق از هر نوع؛ اخلاق كار و زندگی در آيين دينی، مطرح است. در جهان مجازی شما وقتی با معيارهای فردی تشخيص می‌دهيد كه وبلاگی را هك كنيد چون مخالف اخلاق است، ممكن است از طرف آن كاربر اين طور نباشد.

او ادامه داد: مثلاً آيا هكرهايی كه بنام «جهاد» وبلاگ را هك می‌كنند، به مسائل نژاد‌پرستی به همان اندازه حساس هستند؟ يا جهاد كردن مجازی به ممنوع كردن پخش تصاوير هنرپيشه‌ها يا نقد يكسری از سياست‌های دولتی محدود است.

دكتر عبداللهيان افزود: وقتی اين به‌اصطلاح جهادگر، به‌طور مثال يك سايت نژاد‌پرستی را هك می‌كند، در واقع اين راه را می‌بندد كه آدم‌ها به شيوه جديدی خودشان را برملا ‌كنند.

وی ادامه داد: نكته ديگر اينكه آن وقت ما از كجا بفهميم كه نژاد‌پرستی در جامعه ايران مردود يا مقبول است؟ در جامعه آمريكا يك شيوه برای فهم جامعه، تحليل دست‌نوشته‌های موجود در جهان مجازی است؛ هك كردن اين سايت‌ها به معنی ممنوع كردن دسترسی محققان به اين نوشته‌ها است.

استاد دانشگاه تهران با اشاره به رويكردی سيستمی به اين موضوع و با توجه به بحث هايدگر افزود: اگر شما سيستمی نگاه كنيد، تعداد افرادی پيدا می‌شوند كه در اين فريمی و چهار‌چوبی شدن زندگی برخلاف آن عمل می‌كنند مانند؛ كسانی‌كه می‌خواهند از طريق هك كردن اين جهان را كنترل كنند و اسامی مختلفی همه مثل جهاد مجازی، كنترل انحرافات كنترل و كنترل پليس ... روی آن می‌گذارند.

دكتر عبداللهيان تصريح كرد: ولی نتيجه قضيه اين است كه اين افراد با پيشرفت های جهان مجازی مقابله می‌كنند. بنابراين اين معنا از جنبه‌های مختلف مفهوم وارداتی به جهان مجازی است و مفهوم توليد شده جهان مجازی نيست.

مدرس افكار عمومی در ادامه به تشريح سيستم‌های متفاوت در جهان پرداخت و گفت: سيستم‌ها چند نوع هستند؛ سيستم‌هايی كه خود اصلاح‌گر هستند، سيستم‌هايی كه خود اصلاح‌گر نيستند؛ مثلا سيستم‌های html قائم به شخص هستند، يعنی اگر اتفاقی برای مطلب بيافتد، بايد اپراتور آن را اصلاح كند.

وی ادامه داد: سيستم ديگری نيز وجود دارد كه بخشی از آن خود اصلاح‌گر و بخش ديگر آن خود اصلاح‌گر نيستند. می‌توان در اين سيستم‌ها دست برد. سيستم‌های تعاملی مديريتی نيز سيستم‌های پيشرفته‌ای هستند و قائم به فرد نيستند.

دانشيار گروه ارتباطات تصريح كرد: بنابراين سيستم‌های خود اصلاح‌گر برترين سيستم‌ها هستند. آنچه كه در جهان مجازی رخ می‌دهد، حاكميت سسيستم‌های خود اصلاح‌گر است.

مدرس روش تحقيق نظری ادامه داد: حاكميت سيستم‌های خود اصلاح‌گر تقويت‌شونده و باز توليد‌كننده در فضای مجازی وجود دارد. اين‌ها سيستم‌هايی هستند كه با هر تهديدی مقابله می‌كنند. هكرها هر كاری می‌كنند، نرم‌افزار مقابله با hacking نيز پيشرفت می‌كند و در آينده نزديك هيچ هكری نمی‌تواند كار كند.

عضو هيئت علمی دانشگاه تهران افزود: سيستم‌های خود اصلاح‌گر به حدی از بلوغ می‌رسند كه با هر تهديدی مقابله می‌كنند. نرم‌افزارهای ويندوز اكس‌پی و ويستا چگونه تطور پيدا كردند. قدرت انعطاف‌پذيری اين سيستم در مقابل تهديدات خيلی بالا است. پس عقل به ما حكم می‌كند كه نبايد از طريق هك و توقف جلوی آن را بگيريم.

فردی كه وبلاگش هك شده اين را نماد حاكميت دولت و قدرت می‌بيند

وی جهان فعلی را جهان نشانه‌ها خواند و گفت: افراد با نشانه‌‌ها و نمادها با هم ارتباط برقرار می‌كنند. وقتی شما با نشانه‌ای می‌رويد هك می‌كنيد، فردی كه وبلاگش هك شده اين را نماد حاكميت دولت و قدرت می‌بيند و دنبال مقاومت با آن می‌گردد.

دكتر حميد ضيايی پرور، مدرس دانشگاه

عضو گروه ارتباطات دانشگاه تهران، تأكيد كرد: ماهيت و عناصر مجازی متفاوت هستند. قدرت و پول به قول هابرماس در اين فضا خيلی دخالت ندارد. به محض اينكه اين دو عنصر دخالت كنند، جريان زندگی در اينترنت را به هم می‌زنند و تبديل به جريان كلی مقاومت در مقابل نمادها و نشانه حاكميت قدرت می‌شوند.

دكتر حميد ضيايی‌پرور، مدرس دانشگاه، نيز افزود: جهاد مجازی يك صبغه ايدئولوژيك و آرمان‌گرايانه و نگاه مثبت و انسانی به پديده‌ها دارد و به هيچ وجه قصد سوء‌استفاده مالی، اقتصادی و يا فعاليت‌های نژادپرستانه يا فعاليت‌هايی كه خدمات عمومی را مختل كند، ندارد.

ضيايی‌پرور تصريح كرد: بنابراين مرز بين اين دو نزديك است و نبايد تشابه برداشت شود و اين دو به يك عنوان تلقی شوند.

مؤلف كتاب «جنگ نرم» با انتقاد از فعاليت‌هايی گروه‌های افراطی در جهان اسلام گفت: در همين چارچوب گروه‌هايی در داخل ايران و كشورهای اسلامی وجود دارند كه با تشخص به واژه «جهاد مجازی»، فعاليت‌های تخريب‌گرايانه و انحصار‌گرايانه را دنبال می‌كنند و اين قابل نقد است.

ادامه دارد...