گروه وبلاگ و IT: يك فعال حوزه مطبوعات با بيان اينكه فضای مجازی دينی ايرانی به دليل آنچه كه شكاف ديجيتال ناميده می‌شود، از نبود نيروی متخصص رنج می‌برد، افزود: نمی‌توان تصور كرد كه در اين فضا به همه نيا‌زهای مخاطب پاسخ داده شود.

«محسن خانعلی»، دانشجوی كارشناسی ارشد ارتباطات دانشگاه سوره در گفت‌وگو با خبرگزاری قرآنی ايران(ايكنا)، در ارزيابی خود از مفهوم اخلاق در فضای مجازی گفت: هر نوع خاصی از ارتباط، يك فرهنگ را متناسب با شرايط ويژه آن ايجاد می‌كند و بر مبنای همين فرهنگ‌های شكل گرفته است، كه می‌توان حدود اصولی همچون اخلاق را تبيين و تعريف كرد. البته اين گفته به اين معنا نيست كه تصور شود اصول اخلاقی در فضای مجازی چيزی غير از اصول اخلاقی در فضای واقعی است.

وی در ادامه افزود: اصولی انسانی هميشه و در هر نوع رابطه‌ای يكسان است و عدول از آنها خروج از مرز اخلاق است. در حقيقت اين اصول ثابت هستند، اما مصاديق آنها در روابط مختلف و با توجه به شرايط ويژه، متفاوت است. ما بايد اخلاق مجازی نوينی تدوين كنيم تا در مقابل چالش های نوين اين عرصه پاسخگو باشد.

وی در ارزيابی خود از معيارهای اخلاق در فضای مجازی تصريح كرد: امكانات ويژه فضای مجازی در استفاده گروه‌های متفاوت در فضاهای اختصاصی و در نتيجه شكل‌گيری انواع گوناگون ارتباط، ما را به اين نكته رهنمود می سازد كه حدود اخلاق به نوع خاص ارتباط و همچنين فضای شكل گيری آن وابسته است. يعنی اين حدود به شدت نسبی هستند و تحت تاثير عوامل زيادی تعيين می‌شوند. اين نسبيت به دليل اينكه افراد در انتخاب زمينه استفاده و ايجاد ارتباط با گروه‌های مختلف در فضای مجازی تواناتر هستند و قدرت انتخاب بيشتری دارند بسيار قابل تدقيق است.

خانعلی در ارزيابی خود از ميزان عملياتی شدن اخلاق در فضای دينی مجازی بيان كرد: برای قضاوت در اين مورد ، بايد ابتدا در خصوص اصل فضای دينی مجازی ايرانی به بحث پرداخت. حقيقت اين است كه اين فضا به دليل آنچه كه شكاف ديجيتال ناميده می‌شود، از نبود نيروی متخصص رنج می‌برد. يعنی نمی‌توان تصور كرد كه در اين فضا به همه نيا‌زهای مخاطب پاسخ داده شود.

اين فعال حوزه مطبوعات در ادامه افزود: همانطور كه می‌دانيد انتقال مفاهيم عميق دينی، بيش از هر رسانه‌ای از طريق ارتباط ميان فردی يا ارتباط چهره به چهره امكان‌پذير است و نمی‌توان به انتقال اين مفاهيم از طريق رسانه‌هايی كه امكان بازخورد در آن وجود ندارد اميد چندانی داشت. اما اين امكان در فضای مجازی و به دليل شكسته شدن محدوديت‌های زمانی و مكانی و امكان ارتباط چهره به چهره از طريق وب‌كم‌ها و يا از طريق ارتباط با بازخورد سريع در اتاق‌های چت و يا سايت‌ها به شدت افزايش يافته است و خوش‌بينی زيادی در تسريع و توسعه فضای دينی به وجود آورد.

وی تصريح كرد: اما متاسفانه در كشور ما به دليل همان شكاف ديجيتال يا شكاف اطلاعات، يا كاروزان و توليد‌كنندگان مفاهيم دينی از تخصص كافی در زمينه دين برخوردار نيستند و يا اينكه متخصصان دينی توانايی استفاده و حضور در اين فضای مجازی را ندارند. اين موضع خود سبب می‌شود كه نتوان در فضای مجازی ايران به تعميق و توسعه مفاهيم چندان اميد بست.

اين دانشجوی كارشناسی ارشد اظهار داشت: اين شكاف از دو منظر شكاف ديجيتال عمودی و شكاف ديجيتالی افقی قابل بررسی است. شكاف عمودی سبب گسست عميقی ميان نسل گذشته و نسل جديد شده است، اين امر سبب می‌شود كه بخش زيادی از متخصصان دينی به دليل عدم توانايی به حضور در فضای مجازی از توليد محتوا غافل باشند. شكاف افقی نيز كه در ميان انسان‌های يك نسل و به واسطه ميزان تسلط آنها در استفاده از تكنولوژهای جديد و حضور در فضای مجازی ايجاد می‌شود، همچون شكاف عمودی مانع حضور كارورزان و توليد‌كنندگان در فضای مجازی می شود.

خانعلی ادامه داد: عدم حضور مطلوب و همه جانبه توليد‌كنندگان مطالب دينی سبب می‌شود كه همچنان فضای منولوگ در فضای انتقال اين مفاهيم غنی حاكم باشد و ديالوگی در اين خصوص صورت نگيرد. به هر حال آنچه كه در اولويت مطرح شدن است، بحث توسعه و تعميق فضای مجازی دينی در كشور است. به نظر نمی‌رسد كه مصاديق قابل توجهی از بی اخلاقی دراين حوزه وجود داشته باشد.

وی در پايان در ارزيابی خود از مصاديق بی‌اخلاقی در فضای مجازی افزود: متأسفانه برخی ضرورت برخورد با مصاديق بی‌اخلاقی در حوزه مجازی را به مثابه لزوم حضور دولت‌ها برای تدوين قوانين محدودكننده می‌دانند. حال آنكه دخالت دولت‌ها برای تنظيم روابط و اخلاق نتيجه‌ای جز هدر رفتن زمان و هزينه در پی ندارد. حال آنكه به دليل بهره‌مندی و حضور انسان‌ها در فضای مجازی و ثابت بودن اصول انسانی و محكوم بودن بی‌اخلاقی‌ها، به حاشيه راندن كاربران مجازی بهترين راه مقابله با اين بی‌اخلاقی‌هاست. اين موضوع همچون به حاشيه رانده شدن كسانی است كه در دنيای واقعی بی‌اخلاقی می‌كنند. نكته قابل توجه اين است كه به دليل امكانات ويژه فضای مجازی امكان تسلط بر كاربران همچون دنيای واقعی نيست.