گروه انديشه: رويكرد مخاطب و مخاطب‌شناسی كه در رسانه يك سرفصل مهم است، در رسانه‌ای كه دارای فضای معارفی است، مغفول مانده و اين از مواردی است كه بايد مجدانه به آن پرداخت.

ياسر هدايتی، دبير سرويس انديشه روزنامه همشهری

به گزارش خبرگزاری قرآنی ايران (ايكنا)، «ياسر هدايتی» دبير سرويس انديشه روزنامه همشهری در گفت‌وگو با سرويس انديشه، درباره وضعيت استفاده از انديشه‌های دينی و قرآنی در مطبوعات و رسانه‌ها، ضمن بيان مطلب فوق، گفت: بحثی كه مطرح می‌شود اين است كه قطعا ما به جذابيت نحوه‌های پرداخت حوزه معارف فكر نكرده‌ايم؛ يعنی برخی از موضوعات از معارف و منابع دست اولی كه برای پرداختن به يكی از بهترين سوژه‌هايی كه می‌تواند دست‌خوش تفكر و تعمق در مبادی دينی قرار گيرد، دور است.

وی افزود: ما به نحوه بيان جذاب فكر نمی‌كنيم، در حالی كه يكی از ويژگی‌های رسانه مكتوب اين است كه نحوه بيان رابه يك نحوه بيان مطلوب تبديل كند‌ تا از اين سيگنال منفی رهايی پيدا كند. حتی اگر ما دغدغه اين موضوع را داشته باشيم، عملا به اين سمت نرفته‌ايم و اين‌كه اين ضعف را فی نفسه در كجا بايد جست‌و‌جو و ريشه‌يابی كنيم و به ترميم آن بپردازيم، نمی‌دانم؟ چون اين امر باعث پيدا شدن سمت و سوی منفی شده و اين بيگانگی خاص يا رويكردها يك رويكرد كليشه‌ای و تكراری است.

دبير سرويس انديشه روزنامه همشهری اظهار كرد: اكثر مطبوعات ما حوزه معارف را به غير از روزنامه همشهری به خوبی پوشش نمی‌دهند. ما اهتمام ويژه‌ای به اين حوزه داريم. كار جالب و جديد روزنامه‌ همشهری اين است كه پا به پای نگاه انديشه‌ای نگاه معارفی و معرفتی به حوزه علوم اسلامی نيز دارد.

وی افزود: نزديك كردن دو حوزه انديشه و معارف به هم سخت است و ما بايد به ايجاد خلاقيت در اين حوزه دست بزنيم، چون ما زمانی به بازتعريف و بازسازی می‌رسيم كه چيزهايی را از قبل داشته باشيم. ولی ما واقعا نداريم و خود رسانه‌های مكتوب و مطبوعات عمر چندانی در فضای رسانه‌ای ندارند، چه برسد به اين‌كه بخواهيم بازتعريفی هم داشته باشيم.

هدايتی تصريح كرد: البته اين نبايد به منزله انكار هويت مطبوعات دينی ما حتی قبل از انقلاب تلقی شود. اما واقعيت اين است كه مطبوعات دينی آن چيزی نيست كه الان به درد ما بخورد و كفايت الان ما را بكند. مطبوعات دينی قبل از انقلاب هم به دست مخاطبان خاص خودش می‌رسيد.

وی يادآور شد: تمام تلاش ما در اين كه معارف را وارد حوزه رسانه‌های مكتوب بكنيم، اين است كه ما مخاطب خود را گسترش دهيم. اما اگر به اين فكر نكنيم قطعا دچار شكست می‌شويم. پس رويكرد به مخاطب و مخاطب‌شناسی كه در رسانه يك سر فصل مهم است و بايد مورد توجه قرار گيرد، متأسفانه در اين حوزه از رسانه كه دارای فضای معارفی است، مغفول مانده است و اين از مواردی است كه به جد بايد در مورد آن فكر كرد.

هدايتی در پاسخ به اين سؤال كه به نظر شما وضع مطلوب در اين زمينه چه وضعی است؟، گفت: در ابتدا ما بايد يك نيروی انسانی كارآمد را در اين زمينه تربيت كنيم؛ يعنی كسانی كه ژورناليسم رسانه را به بهترين نحوه بشناسند، نه كار آماتوری نظری را. چون اگر اين طور بود الان تمام دانش‌آموختگان روزنامه‌نگاری ما می‌آمدند و بهترين نيروی ما می‌شدند كه اين‌طور نيست.

وی يادآور شد: ما بايد نيروی كارآمدی را در حوزه عملی داشته باشيم تا رسانه به بهترين نحو در حوزه علمی بشناسد و تخصصش در حوزه معارف‌ اسلامی باشد؛ يعنی كلام و فقه بداند، آشنا به قرآن و علوم حديث باشد، دغدغه داشته باشد. بعد كه نيرو تأمين شد اين نيرو بايد بيايد برنامه‌ريزی كند و هدف داشته باشد. اگر اين‌ها تأمين شد تازه بحث خلاقيت مطرح می‌شود كه ما به ابداع و ايجاد برسيم. اين‌جاست كه وضعيت مطلوب شروع به اتفاق افتادن می‌كند؛ يعنی تازه حركت به سمت وضعيت اصلی شروع می‌شود.

دبير سرويس انديشه روزنامه همشهری افزود: در عين حال يكی از موانع اصلی اين حوزه كه بايد در ريزه‌كاری‌های تربيت نيروی انسانی مورد توجه قرار گيرد، اين است كه خط قرمزهای اين حوزه خيلی بالاست. مثلا اشتباهی كه در حوزه ادبی، هنری، زيست محيطی اتفاق می‌افتد خلأ چندانی ايجاد نمی‌كند.

وی ادامه داد: حال اگر اين اشتباه در حوزه معارف رخ دهد با حساسيت‌های بالای مردم ممكن است جبرانش غير قابل پذيرش باشد. اين خط قرمزها باعث می‌شود كه حدود خاصی برای ما تعيين شود و افراد متخصص‌تری هم نياز داشته باشيم كه به آن‌ها اعتماد كنيم. متأسفانه عملا تا آن‌جا كه من اطلاع دارم، جايی عهده‌دار اين مسئوليت نيست و اگر هم به نوعی عهده‌دار باشند، محصولی از آن در بيرون نمی‌بينيم.

وی در مورد راهكارهای مؤثر برای رفع و حل اين موضوع گفت: يكی از راه‌حل‌ها اين است كه اين ايجاد دغدغه را ايجاد دغدغه واقعی كنيم كه فرمايشی و دستوری نباشد. وقتی اين دغدغه واقعی بود، نهادی كه متولی آن می‌شود در درجه اول بايد به تربيت نيروی انسانی بپردازد. شايد سال‌ها نياز به تربيت نيروی انسانی در اين حوزه داشته باشد.

وی در پايان خاطرنشان كرد: بعد كه از اين حالت خارج شديم بايد به سمت صورت‌بندی وضعيت موجود و ترسيم ايده‌آل‌های وضعيت مطلوب برويم كه تازه اين اولين قدم برای حركت در اين مسير خواهد بود.