گروه انديشه: به نظر يك پژوهشگر قرآنی آيت‌الله معرفت در كتاب «التمهيد» كج‌روی‌های بسياری از بزرگان اهل سنت را نقد و بررسی كرده‌اند و انحرافاتی كه يا در نتيجه شتابزدگی يا تعصبات دينی آنان بوده است را آشكار ساخت.

حجت‌الاسلام سيدرضا سجادی، در گفت‌وگو با خبرگزاری قرآنی ايران(ايكنا)، در بررسی شخصيت علمی آيت‌الله معرفت، با بيان اين‌كه ايشان بنيان‌گذار علوم قرآنی در ايران و تشيع محسوب می‌شوند، تصريح كرد: شخصيت برجسته‌ی آيت‌الله معرفت در علوم قرآنی كه منشاء بركات قابل‌توجهی شد، روح تازه‌ای به علوم و پژوهش‌های قرآنی در كشور داد.

اين محقق قرآن‌پژوه در بيان بركات وجودی و تأثيرات معنوی و عملی آيت‌الله معرفت به ايجاد دانشگاه‌های علوم قرآنی در كشور اشاره كرد و گفت: ايجاد اين دانشگاه‌ها كه ابتدا در قم بود و سپس به تدريج در كل كشور گسترش يافت، نقش بسيار ارزنده‌ای در رشد و شكوفايی علوم قرآنی داشت. اين مسئله باعث ايجاد نگرش تخصصی به علوم قرآن شد كه با اختصاص منابع مالی و توجه پژوهشگران به اين عرصه بركات فراوانی را در پی داشت.

وی اظهار كرد: آيت‌الله معرفت از زمانی كه قرآن را آموخت شيفته مطالعات قرآنی و تحقيق در مباحث قرآنی بود. ايشان با دقت و ژرف‌نگری مشغول تحقيق در اين زمينه شد و حاصل مطالعات خود را ثبت و نگهداری كرد. اين يادداشت‌ها از نكات لطيف قرآنی تا نقدهای علمی از مطالب علوم قرآنی ديگران بود.

اين محقق حوزه دين تصريح كرد: آيت‌الله معرفت، پس از ساليان دراز درس و تحقيق محصول ياداشت‌ها و مطالب گردآوری شده خود را مرتب و منظم كرد و كتابی شايسته و گرانقدر در پژوهش‌های علوم قرآنی نگاشت، كه بسيار غنی و تخصصی با رويكرد شيعه در اين زمينه بود.

اين عالم شيعی با بيان اين‌كه كتاب «التمهيد فی علوم القرآن» خلاء ناشی از كتاب جامع و شيعی علوم قرآنی را در اين زمينه برطرف كرد، گفت: اين كتاب پس از آن‌كه در حوزه به عنوان منبع علوم قرآنی تثبيب شد، دامنه مطالعاتی وسيع‌تری هم پيدا كرد و سرفصل منابع درسی حوزه و دانشگاه شد.

حجت‌الاسلام سجادی خاطرنشان كرد: محققانی كه در حوزه‌های تفسيری، تاريخ قرآن، نگارش و قرائت قرآن، كار می‌كنند يكی از منابع ثابت و اساسی‌شان مجموعه پژوهش آيت‌الله معرفت است؛ زيرا اين كتاب ديدگاه‌هايی كه پژوهشگران در لابه‌لای كتاب‌های حجيم و دور از دسترس می‌يابند در خود جای داده است.

وی با بيان اين‌كه مهمترين دليل روی‌آوردن ايشان به تأليف اين كتاب فقدان اطلاعات و منابع لازم در زمينه قرآن‌پژوهی بود، تصريح كرد: ايشان جای خالی پژوهش‌های قرآنی را در كتابخانه‌های شيعه در عصر حاضر احساس كرد، چيزی كه پيش از اين از غنای نسبی برخوردار بود. يعنی بسياری از مسائلی كه در علوم قرآنی مطرح شده بود، بر اساس ديدگاه شيعی در كتب اهل‌بيت بررسی و تحقيق نشده بود.

اين عالم شيعی در بيان علل اين كم‌كاری خاطرنشان كرد: حوزه علميه قم، از لحاظ سابقه تاريخی در علوم قرآنی حوزه جوان‌تری نسبت به ساير حوزه‌ها است. از جهتی با توجه به تحولاتی كه انقلاب اسلامی به‌وجود آورد و در دوران معاصر تأثيرات فرهنگی و علمی فراوانی رخ داد، افرادی كه در زمينه علوم قرآنی كار و پژوهش انجام دادند، رو به رشد نهاد.

وی عنوان كرد: قبل از انقلاب اسلامی افرادی كه در زمينه علوم قرآنی تحقيقات گسترده‌ای انجام داده باشند و حتی به كشورهايی مثل عراق، مصر سفر كرده و آثار منابع علمی آنان را از نزديك ديده و ديدگاه‌های آنان را جمع‌آوری كرده باشند، بسيار محدود هستند و آيت‌الله معرفت چهره برجسته و منحصر به فردی در اين زمينه است.

وی خصوصيت بارز اين كتاب را در برداشتن ديدگاه‌های قرآنی و كلامی مختلف دانست و تصريح كرد: ايشان در اين كتاب كج‌روی‌های بسياری از بزرگان را نقد و بررسی كرده‌اند و انحرافاتی كه در نتيجه شتابزدگی يا تعصبات دينی آنان بوده است را آشكار ساخته‌اند.