گروه فضای مجازی: عضو هيئت علمی دانشگاه تهران معتقد است بايد ميان مصاديق مستهجن و مستهجن‌تر و ميزان آسيب‌زدن به اشخاص در پديده بلوتوث تفاوت قائل شد و وقتی جرائم، تفكيك و برايشان مجازات تعيين شد، می‌توان جلوی اين پديده غير اخلاقی را گرفت.

به گزارش خبرگزاری قرآنی ايران (ايكنا)، نشست «بررسی تأثير بلوتوث‌های ناسالم بر جامعه»، از سلسله نشست‌های تخصصی جشنواره ملی بلوتوث‌های دينی و قرآنی، با حضور «محمدرضا جوادی يگانه» عضو هيئت علمی دانشگاه تهران و «محمد آقاسی» مدير دفتر نيازسنجی و مطالعات فرهنگی جهاد دانشگاهی دانشگاه تهران، ديروز، سه‌شنبه، 25 خردادماه جاری، ساعت 10 صبح در سالن شورای خبرگزاری ايكنا برگزار شد.

به گزارش ايكنا، محمد آقاسی در ابتدای اين نشست به ذكر تاريخچه‌ای از ارتباط ايرانيان با تكنولوژی پرداخت و گفت: ماجرای تكنولوژی و ما در دنيا كه معمولاً پذيرنده تكنولوژی در دنيا بوده‌ايم، اين است كه ما از ابتدا با تكنولوژی نتوانستيم رابطه خوبی برقرار كنيم، نسبت خوبی با اين ابزار بوده است، اما لزوماً رابطه خوبی نبوده است.

وی ادامه داد: تكنولوژی‌هايی كه ما ارتباط با آن‌ها داريم بعد از مدتی دوست، يار و حتی هم نفس ما شده‌اند؛ بنابراين اگرچه نسبت، نسبت خوبی است، ولی رابطه، رابطه خوبی نيست؛ چرا كه ما فكر می‌كنيم در اين رابطه حق تصرف داريم، ولی لزوما نمی‌توانيم آنچه از آن استفاده می‌كنيم را تغيير دهيم.

وی افزود: يكی از تكنولوژی‌ها‌يی كه نزديك به 10 سال از عمر آن می‌گذرد، پديده بلوتوث است كه علت شكل‌گيری و معنای لغوی‌ و تاريخچه‌اش برای اين بوده است كه انسان‌ها را به يكديگر نزديك كند، اما اين‌كه تا چه حد توانسته اين كار را انجام دهد و چقدر افراد و جوامع را به يكديگر نزديك كرده، خود نكته ديگری است.

وی تصريح كرد: تعامل ما با اين تكنولوژی از جمله بحث‌هايی است كه می‌توان به آن پرداخت، سؤالاتی از اين قبيل كه آيا ما بايد بلوتوث را كامل بپذيريم يا توانايی بومی كردن آن را داريم؟ آيا بلوتوث تكنولوژی است يا رسانه؟

«محمد رضا جوادی يگانه» عضو هيات علمی دانشگاه تهران

در ادامه اين نشست جوادی يگانه در پاسخ به اين سؤالات با تذكر اين نكته كه بحث را بيشتر از منظر اخلاقی و اجتماعی مطرح می‌كند، گفت: طبيعتاً موضوع موبايل و بلوتوث، به عنوان يكی از كاركرهای فرعی موبايل، از دو منظر قابل طرح است؛ يكی اين‌كه موبايل به عنوان وسيله اطلاع‌رسانی مطرح است و ديگر اين‌كه خودش به عنوان يك رسانه با تمام كاركردهايی كه دارد مطرح می‌شود.

وی ادامه داد: موبايل خودش به عنوان يك رسانه است، ولی اين تكنولوژی در عين حال لوازمی دارد؛ به عبارت ديگر تكنولوژی فقط يك وسيله نيست كه مانند يك چاقو در اختيار استفاده‌كننده از آن قرار بگيرد.

وی به ذكر مثالی در اين زمينه پرداخت و اضافه كرد: تلويزيون مقتضياتی دارد كه راديو ندارد؛ در تلويزيون فقط تصوير نشان داده می‌شود و به همين دليل فقط می‌توان جزئيات را نشان داد و نه كليات را. به همين ترتيب هر رسانه‌ای و در اينجا وسيله‌ای به نام موبايل كاركردها و پيامدهای خاص خود را دارد.

دانشيار دانشگاه تهران با بيان اين‌كه چون موبايل در دسترس است به همان ميزان كه فوايدی دارد ضررهايی نيز دارد، افزود: پس تكنولوژی به همان اندازه كه اطمينان ايجاد می‌كند ناامنی نيز ايجاد می‌كند و به همان اندازه كه به افراد فرصت می‌دهد كه هميشه در دسترس باشند به همان ميزان نيز تنهايی انسان را از بين می‌برد.

وی تصريح كرد: با وجود موبايل می‌توانيم بپذيريم كه تمام زندگی انسان دگرگون شده و بازگشت به عصر قبل از موبايل ممكن نيست.

وی يادآور شد: ما نسبت به رسانه‌‌هايی كه آمدند می‌توانيم دو رويكرد داشته باشيم؛ يكی اين‌كه اين وسيله را بپذيريم و رسانه به هر سمت و سويی كه پيش می‌رود ما هم جلو برويم و ديگری اين‌كه هوشمندانه برخورد كرده و از رسانه استفاده هوشمندانه كنيم.

موبايل فضاهايی را تسهيل می‌كند كه شايد در ساير رسانه‌ها وجود نداشته باشد

در ادامه آقاسی با بيان اين‌كه در يك بيان كليشه‌ای برخی معتقدند كه مشكلات ما به اين دليل است كه ما فرهنگ استفاده از تكنولوژی را وارد نكرده‌ايم، نظر جوادی يگانه را در اين باره پرسيد كه جوادی يگانه در پاسخ گفت: ما در ابتدا بايد بپذيريم كه موبايل يك وسيله است، در انتخابات، بلوتوث به عنوان ابزاری سياسی قرارگرفت اگرچه انواع بلوتوث‌های مذهبی و مداحی نيز در اين دوره وجود داشت؛ بنابراين لزوماً مسئله رسانه بودن يك تكنولوژی مطرح نيست، بلكه بيشتر به فرهنگ جامعه استفاده كننده از آن بر می‌گردد.

وی ادامه داد: همان‌طور كه از مثنوی می‌توان تعابير ناب عرفانی داشت، می‌توان تعابير سخيف نيز از آن گرفت، ولی اين‌كه موبايل يك پديده است و ما فرهنگ آن را نداريم به اين معنی نيست كه فرهنگی به عنوان راهنمای كاربردی موبايل، ضميمه آن باشد.

وی تصريح كرد: بلكه موبايل به عنوان يك وسيله، در يك فضای فرهنگی زاده شده است كه فضای فرهنگی آن نيازمند ابزار و عناصری است؛ چرا كه ما مسائلی كه درباره موبايل داريم با ساير ابزارهای ديگر مانند دوربين و... نيز داريم؛ بنابراين مسئله موبايل، يك مسئله فرهنگی نيست، البته موبايل فضاهايی را تسهيل می‌كند كه شايد در ساير رسانه‌ها وجود نداشته باشد.

جوادی يگانه اضافه كرد: به طور مثال شما وقتی در خانه هستيد ممكن است با تلويزيون به عنوان يك تكنولوژی، مشكلاتی داشته باشيد. شايد دوست نداشته باشيد تلويزيون ضلع چهارم سفره شما باشد، به طور مثال «پستمن» معتقد است كه اگر كسی 60 سال تلويزيون ببيند خرفت می‌شود، پس هر ابزاری مشكلاتی دارد.

مسئله ما با موبايل خود موبايل نيست بلكه مسئله فرهنگ جامعه ايران است

وی يادآور شد: بنابراين من می‌پذيرم كه موبايل لوازمی دارد، ولی مسئله ما با موبايل، خود موبايل نيست، بلكه مسئله فرهنگ جامعه ايران است.

اين مدرس دانشگاه تهران تصريح كرد: مشكلی كه ما با موبايل داريم مشكل عمومی است اما چون قرار است نقد فرهنگی كنم، می‌خواهم از اين منظر وارد شوم كه اين طور نبوده كه جامعه ايران قبل از اين مشكل نداشته و از نظر فرهنگی سالم بوده و امروز از نظر اخلاقی منحط شده است.

وی متذكر شد: انحطاط اخلاقی ما تقريباً از دو سده پيش شروع شده است؛ مسئله اين است كه در فضای پس از انقلاب، ما به انحطاط اخلاقی خود پی برديم و اين خود يك نكته مثبت است؛ بنابراين ما فهميديم كه خصايص منفی داريم.

جوادی يگانه افزود: طی تحقيقاتی كه درباره خصوصيات منفی ايرانيان انجام دادم به اين نكته رسيدم كه بسياری از ويژگی‌های منفی ايرانيان پيش از اين نيز وجود داشته و تنها وسيله بروز آن مهيا نبوده است.

وی تصريح كرد: در حالی كه الآن وسيله‌هايی هست كه می‌توانيم مصاديق آن خصوصيات منفی را ببينم؛ مثلاً در مسئله بلوتوث يكی از جنبه‌های آن اين است كه ايرانيان بيش از حد كنجكاو هستند.

ما از نظر اخلاقی مسئله داريم و موبايل اين بی‌اخلاقی را تشديد كرده است

جوادی يگانه در توضيح بيشتر اين موضوع گفت: ايرانيان بييش از حد كنجكاو هستند و ما اين نكته را در سفرنامه‌های مختلف نيز می‌توانيم ببينيم، امروز وسيله‌ای فراهم شده كه كنجكاوی به سرعت و در زمينه‌های گوناگون ارضا می‌شود.

وی اظهار كرد: پس يك موضوع اين‌كه ما در جامعه‌ای نابسمان به سر می‌بريم. همان‌طور كه رهبر معظم انقلاب از آن با تعبير خلقيات فاسد ايرانيان نام می‌برند و از مسائل اخلاقی در سخنرانی‌های خودشان زياد ياد می‌كنند.

عضو هيئت علمی دانشگاه تهران با تأكيد بر اين‌كه ما از نظر اخلاقی مسئله داريم و موبايل اين بی‌اخلاقی را تشديد كرده است، افزود: اين بی‌اخلاقی مربوط به دوره اخير نيست، بلكه اين مسئله تاريخی است و ناشی از بی‌سامانی جامعه ايرانی در دو سده اخير است.

وی تصريح كرد: بنابراين توجه به اين مباحث نشان دهنده اين است كه ما متوجه بيماری خود شده‌ايم.

وی افزود: با اين مقدمه می‌گويم كه بحث ما راجع به اين است كه چيزی در اين سال‌ها مطرح شده كه در پديده‌ای به اسم بلوتوث در موبايل‌‌ها فايل‌‌های غير اخلاقی به سرعت منتشر می‌شود. می‌خواهيم ببينيم مسئله چيست؟

وی در پاسخ به اين سؤال گفت: به نظر من بايد اين مسئله را تفكيك كنيم؛ همانطور كه در گناهان ميان گناه صغيره و كبيره تمايز می‌گذاريم، به همين شيوه نيز بايد بين مصاديق غير اخلاقی تمايز بگذاريم.

جوادی يگانه اضافه كرد: يك موضوع اين است كه در بلوتوث تصاوير مستهجنی پخش می‌شود، ولی ما چون طبقه‌بندی از مصاديق موضوعات مستهجن نداريم به همه تصاوير در موبايل، مستهجن می‌گوييم.

وی تأكيد كرد: اين در حالی است كه ما می‌بينيم كه برخی به طور حرفه‌ای فيلم مستهجن می‌سازند و در فضای موبايل و اينترنت آن را پخش می‌كنند كه به اين فضا پورنوگرافی می‌گوييم.

وی افزود: در ايران چنين جايی را نداريم كه به طور رسمی بخواهند اين‌گونه تصاوير را بسازند يا توليد كنند؛ بنابراين بسياری از منابع بلوتوث‌های ما خارجی است. اين يك بخش از مسئله است و عده‌ای می‌توانند در موبايل خود، بخش‌هايی از فيلم پورنو را ببينند و آن را منتشر كنند.

پورنوگرافی را بايد از انتشار فيلم زندگی خصوصی افراد تفكيك كرد

وی ادامه داد: بخش ديگر اين است كه موبايل به دليل اين‌كه هميشه همراه فرد است و بخشی از چشم ما شده است می‌تواند از زندگی خصوصی افراد تصويربرداری كند.

وی تأكيد كرد: من اين دو؛ يعنی فيلم‌های غير اخلاقی كه توليد می‌شود و مسائلی كه از زندگی خصوصی پخش می‌شود را تفكيك می‌كنم و تمركز خود را روی بخش دوم موضوع می‌گذارم، اين بخش دوم است كه موضوع بحث ماست. پس اين‌كه كسانی از طريق موبايل فيلم پورنو را پخش می‌كنند مسئله غير اخلاقی است و ريشه‌های روانشناختی دارد كه می‌شود برای آن دلايل ساختاری هم پيدا كرد.

اين مدرس جامعه‌شناسی با توضيح بيشتر دلايل ساختاری اين ناهنجاری افزود: به لحاظ جامعه‌شناختی، مسائل ساختاری نيز علاوه بر مسائل روانشناختی در اين پديده مطرح می‌شود؛ يعنی مثلاً وقتی در جامعه‌ای امكان ازدواج وجود ندارد راه‌های مفر به گونه ديگری پيدا می‌شود.

وی تصريح كرد: پورنوگرافی را بايد از انتشار فيلم زندگی خصوصی افراد تفكيك كرد؛ وقتی تفكيك نمی‌كنيم همين مسئله باعث می‌شود كه بين بيماری، ارضای غير شرعی و جرم تفكيك قائل نشويم. پس بايد اين تفكيك را بين مستهجن و مستهجن‌تر قائل شويم؛ چرا كه در غير اين صورت موجب می‌شود ما ندانيم در چه جايی بيماری داريم و در چه جايی مرتكب جرم شده‌ايم.

وی با بيان اين‌كه ما اگر به ادبيات دينی هم مراجعه كنيم می‌بينيم كه تهمت، هفتاد برابر گناهان ديگر است، ادامه داد: اين به معنی خوب بودن گناهان ديگر نيست به اين معنی است كه تهمت گناه بدتری است؛ بنابراين اين به معنای اعاده حيثيت من از جرائم ديگر نيست.

وی افزود: برخی از زندگی خصوصی مردم فيلم می‌گيرند و قربانيان در اين فيلم‌ها معمولاً زنان هستند و اين مسئله بحران اخلاقی ما را نشان می‌دهد.

جوادی يگانه تصريح كرد: اين جايی است كه به سمت تباهی می‌رويم و اين تباهی نگران‌كننده است؛ بنابراين ما می‌خواهيم روی اين كار كنيم كه اين پديده چيست و چگونه بايد با آن مقابله كرد؟

وی در برابر سوال آقاسی كه آيا همين پديد كه چنين جامعه ما را دچار مشكل كرده در غرب هم چنين كرده با بيان اين‌كه شايد اين وسيله در غرب انحطاط به وجود نياورد، افزود: اگرچه ما آمار دقيقی در اين‌باره نداريم، اما به اين معنی نيست كه در آنجا وجود ندارد، بلكه مسئله اين است كه از منظری كه ما صحبت می‌كنيم در غرب اين موضوع بحران به حساب نمی‌آيد.

وی تأكيد كرد: ما بايد تمايز را قائل شويم و وقتی كسی جرمی را مرتكب می‌شود بايد مجازات شود و حتی بايد بين مجرمان نيز تمايزی قائل شد؛ ما در جاهايی كه با جرمی بايد قطعاً برخورد شود، برخورد نمی‌كنيم و مجازات ما گاهی سبك است.

اين دانشيار دانشگاه تهران با بيان اين‌كه ما در آستانه خيزش تمدنی هستيم، تصريح كرد: برای اين خيزش تمدنی، لازم است كه فهمی از معايب خود داشته باشيم؛ ما نمی‌گوييم غرب خوب است، اما موضوع اين است كه هنوز مقهور تكنولوژی هستيم و البته مسئله جامعه ايران در اين‌باره نيز فرهنگی است.

وی اضافه كرد: ما از خودمان توقعی داريم؛ چرا كه می‌خواهيم خيزش تمدنی داشته باشيم و می‌خواهيم خيلی بالا باشيم از اين منظر ما اين انحطاط را در نسبت با اين خيزش تمدنی می‌بينيم؛ چرا كه جامعه همواره در مقايسه با گذشته بهتر شده است، ولی ما درباره توقع خودمان صحبت می‌كنيم.

اين مدرس جامعه‌شناسی افزود: می‌گويند يك زمانی در دزفول در زمان جنگ خانم‌ها پوشيده می‌خوابيدند كه اگر خانه‌شان خراب شد با پوشش نامناسب جسدشان را بيرون نياورند، جامعه ما نيز الآن در بمباران است؛ بدين معنی كه هيچ جايی از نفوذ موبايل در امان نيست و ظاهرا بايد به خانم‌ها پيشنهاد شود كه همه جا حتی در خانه هم پوشيده باشند.

وی تأكيد كرد: مسئله اين نيست كه يك بازيگری عكس‌هايش پخش شده است، بلكه مسئله اين است كه فردی زندگی خصوصی مردم را پخش می‌كند و ما هيچ راهی نداريم؛ چون ما نمی‌توانيم زن‌ها را از كل جامعه حذف كنيم.

وی به ارائه راهكار در اين‌باره پرداخت و گفت: بايد مركز توجه خود را از زنان به سمت مردان ببريم. اين بدين معنی نيست كه زنان نبايد حجاب داشته باشند، اين بدفهمی است؛ چون مسئله ما حجاب نيست، بلكه مسئله مردانی هستند كه اين كار را می‌كنند و با انتشار بلوتوث، افراد ديگر را در گناه خود شريك می‌كنند.

جوادی يگانه ادامه داد: در دهه 90 صرب‌ها برای تغيير نسل، به زنان بوسنيايی تجاوز می‌كردند و در اين دوره انواع آزار جنسی به زنان بوسنايی وجود داشت و اين فيلم‌ها در اروپا پخش می‌شد و همين انتشار موجب می‌شد كه اروپاييان در اين جرم شريك شوند.

وی خاطرنشان كرد: ما حق نداريم به زندگی خصوصی ديگران سرك بكشيم و از طرف ديگر اگر سرك كشيديم و گناه كرديم نبايد ديگران را در جرممان شريك كنيم.

وی اظهار كرد: پس مسئله مردانی هستند كه فضای عمومی جامعه را به هم می‌زنند و بايد يك نهاد امنيتی برای پيگيری اين جرائم‌ وجود داشته باشد، اما اين‌كه همه اين فيلم را می‌بينيم برای اين‌ است كه همه در يك شرمساری شريك باشيم و ديگر شرمسار نباشيم؛ چون وقتی همه شرمسار هستيم نمی‌توانيم بگوييم مقصر كيست پس همين موضوع موجب رواج اين بی‌اخلاقی می‌شود.

وی متذكر شد: مسئله اين است كه ما نديدن را كلاً فراموش كرديم؛ چرا كه انتشار فيلم‌های مستهجن موجب می‌شود كه مسئوليت از گردن يك فرد، بر دوش همه منتقل شود.

آقاسی در ادامه اين نشست بر تعيين تكليف بر مسئله بلوتوث تأكيد كرد و گفت: به نظر شما ما نبايد تكليف خود را با اين وسيله مشخص كنيم اگرچه موضوع غير اخلاقی بودن و مسائلی هم كه شما بيان كرديد درست است.

جوادی يگانه در پاسخ به اين سؤال گفت: مشكل اين است كه ما نمی‌توانيم بگوييم كسی كه فيلمی را توليد كرده و كسی كه فيلم را منتشر كرد مسئوليت هر كدام چقدر است؛ مثلاً كسی كه از خوابگاه دختران فيلم می‌گيرد و بعد يك دختر تبريزی به خاطر آن خودكشی می‌كند و وجدان جامعه جريحه‌دار می‌شود، اين فرد چقدر مسئوليت و مجازات دارد.

وی تصريح كرد: ما در اينجا بين آن مستهجن و مستهجن‌تر و ميزان آسيب‌زدن به اشخاص تفاوت قائل نشديم، ما وقتی با همه يك جور برخورد می‌كنيم به نتيجه نمی‌رسيم، ولی وقتی تفكيك قائل می‌شويم و جرائم را تفكيك می‌كنيم و مجازات برايش تعيين می‌كنيم می‌توانيم جلوی اين پديده غير اخلاقی را بگيريم.
ادامه مطالب را در اين لينك ببينيد!