گروه فضای مجازی: به باور محمدرضا جوادی يگانه، تكنولوژی با خود فرهنگی به همراه دارد، اما نمی‌توان پذيرفت اين فرهنگ آن‌قدر قدرتمند است كه معضل بلوتوث‌های ناسالم را ناشی از فرهنگ همراه موبايل بدانيم، ريشه اصلی معضل بلوتوث‌های ناسالم ضعف تربيت اخلاقی اعضای جامعه است.

به گزارش خبرگزاری قرآنی ايران (ايكنا)، نشست بررسی تأثير بلوتوث‌های ناسالم، با حضور محمدرضا جوادی يگانه، عضو هيئت علمی دانشگاه تهران، و محمد آقاسی، مدير دفتر نيازسنجی و مطالعات فرهنگی جهاد دانشگاهی دانشگاه تهران، در محل خبرگزاری ايكنا برگزار شد.
بخش قبلی را اينجا بخوانيد!

در ادامه اين نشست، آقاسی عنوان كرد: من احساس می‌كنم مشكلی كه جامعه‌شناسی در ايران دارد اين است كه خيلی به ذات پديده‌ها توجه نمی‌كند. ممكن است شما بگوييد اين وظيفه فلسفه است، اما من می‌خواهم بگويم؛ چون ما با سيل ورودی‌ها از ديگر فرهنگ‌ها سال‌ها روبه‌رو بوديم، مجبوريم به ذات آن‌ها بپردازيم. ما به ذات انواع و اقسام تكنولوژی‌ها نگاه نكرديم و بلافاصله آن‌ها را پذيرفتيم. اين ذات از يك خاستگاهی آمده كه خيلی از چيزها برای آن مهم نيست؛ مثلاً عكس يك خانم گرفته شده و بعد در اينترنت پخش شده است، اين در غرب اصلاً معنا ندارد. چرا؟ چون آن‌ها به فضای خصوصی به آن معنا كه ما قائل هستيم، معتقد نيستند. حيا جزئی از فرهنگ دينی ماست. ولی آيا غرب به آن اعتقاد دارد؟

جوادی يگانه در پاسخ اين سؤال تصريح كرد: من موضوع را تفكيك كردم، خطا را نبايد ساده كرد و مشكل ناشی از موبايل و فرهنگ همراه آن دانست، موبايل فقط اين را تسهيل كرده است. ما آنچه پشت اين هست و اين معضل ريشه در آن دارد را نمی‌بينيم.

وی به عدم حساسيت فضای جامعه نسبت به اين جرم توجه كرد و گفت: اگر كسی از زندگی خصوصی افراد فيلم گرفت و با انتشار آن منجر به خودكشی يك فرد شد و وجدان جامعه به خاطر اين شخص بی‌گناه به هم نريخت، جامعه نسبت به اين پديده بی‌تفاوت است. بايد فضای جامعه را به سمتی برد كه گرفتن فيلم از زندگی خصوص افراد، بيماری تلقی شود. بايد فضای جامعه را به سمتی برد كه با تفكيك ميان تماشای فيلم‌های پورنو و گرفتن فيلم از زندگی خصوصی افراد، كسی كه از زندگی افراد فيلم می‌گيرد، به شدت مجازات شود.

اين مدرس دانشگاه به محدوديت‌های قانونی موجود هم اشاره كرد و گفت: اولين جريمه اين افراد بايد بی‌آبرويی باشد. خيلی از وقت‌ها ما محدوديت‌های قانونی داريم و در تعبير از قانون مشكل داريم، اما يك كار خوبی كه پليس می‌تواند انجام بدهد اين است كه تصوير كسی كه اين كار را انجام می‌دهد، در رسانه‌ها منتشر شود.

عضو هيئت علمی دانشگاه تهران در يك جمع‌بندی، راه‌حل‌های ممكن را اين‌گونه برشمرد: بايد ميان فيلم‌های پورنو و زندگی خصوصی افراد تفكيك قائل شد و هزينه ارتكاب مورد دوم را بالا برد. تمام افرادی كه در جريان توليد و انتشار اين فيلم دست داشته‌اند، شناسايی شوند و تمام اين افراد بايد مجرم شناخته شوند. بزرگ‌ترين مجازات آن‌ها هم بايد بی‌آبرو شدن باشد؛ يعنی تصوير آن‌ها در رسانه پخش بشود. اين باعث می‌شود كه جامعه به سمت راه‌های كم‌هزينه‌تر و كم‌خطرتر برود.

آقاسی، در ادامه، با اشاره به اين‌كه در فرهنگ دينی ما فكر گناه منجر به گناه می‌شود و اگر ما صرفا با مجرم برخورد كنيم پس از مدتی آنانی كه به همان گناه اكتفا می‌كردند، به احتمال زياد جرمی را انجام خواهند داد. اين يعنی پس از مدتی از برخورد با جامعه مجرمين قبلی، ما دوباره با يك جامعه مجرم جديد مواجه خواهيم شد. چگونه بايد با اين پديده برخورد كرد؟

جوادی پاسخ داد: الآن مشكل ما بلوتوث‌های ناسالم است، در حالی كه تكنولوژی‌های جديد دائماً خلق می‌شوند و در اين فضا نمی‌توان جلوی تكنولوژی‌ها را گرفت. اتفاقاً به نظر من مسئله، مسئله اخلاقی است نه تكنولوژيك. بايد افراد جامعه بدانند كه ورود به حريم خصوصی افراد به هر شكلی جرم است.

اين مدرس دانشگاه تصريح كرد: يك راه‌حل اين است كه شهوت و حرص در جامعه مهار شود و ديگر اين‌كه هزينه ارتكاب اين جرم بالا برود؛ يعنی فرد بداند كه اگر اين جرم را مرتكب شد، چه مجازاتی در انتظار اوست؛ چون جلوی تكنولوژی‌ها را نمی‌توان گرفت. ما بايد مشكل را باخودمان حل كنيم. وقتی جامعه تربيت نشده باشد، مردان تربيت نشده باشند، محدود كردن نگاه را به افراد ياد نداده باشيم، به قربانی نياموخته باشيم كه خودكشی راه‌حل نيست و بايد شكايت كند، حالتی به وجود می‌آيد كه به جای مقصر، قربانی مجازات می‌شود. نگرش‌ها بايد تغيير داده شود كه اين جرمی غير قابل بخشش است.

جوادی‌يگانه به تبعات ارتكاب اين جرم اشاره كرد و گفت: در ماجرای ارتكاب اين جرم نه يك نفر، بلكه يك مجموعه آسيب می‌بيند و يك سری از افراد از زندگی ساقط می‌شوند. مجازات اين عمل چقدر بايد باشد؟ راه‌حل اين است كه مسئه بايد بزرگ بشود و در جايگاه مناسب خودش قرار بگيرد. وقتی مسئله بزرگ شد، مجازات آن هم بزرگ می‌شود.

وی در همين رابطه عنوان كرد: اين نوع مجازات‌ها رسانه‌ای است؛ يعنی اصحاب رسانه بايد فضای جامعه را نسبت به بزرگی ارتكاب اين جرم، حساس كنند تا قانونگذار بتواند قانونگذاری لازم را انجام دهد. روی اين زمينه كار نشده است و بزرگی اين جرم برجسته نشده است. اين جايی است كه اصحاب رسانه بايد زمينه را فراهم، و فضا را برجسته كنند. اگر توجه جلب شد، راه‌حل‌ها هم می‌آيد. اين توجه الآن وجود ندارد.

سپس آقاسی به رد كامل، پذيرش كامل و كنار آمدن با تكنولوژی غربی كه يك نمونه آن موبايل است و فرهنگ همراه آن به عنوان رويكردهای مطرح در مقابل تكنولوژی‌هايی؛ مثل بلوتوث اشاره كرد و گفت: تلاش برای توليد تكنولوژی از سوی خودمان، راه‌حل اصلی و نهايی معضل‌هايی از اين دست است؛ چرا كه چه بخواهيم و چه نخواهيم تكنولوژی خود به عنوان فعاليت فرهنگی مطرح است و فرهنگ جديد خود كه به خاطر خاستگاهش با فرهنگ ما تناسب ندارد را به ما غلبه خواهد داد. راه توليد تكنولوژی هم از راه توليد علم می گذرد.

جوادی يگانه نيز افزود: مسئله اين نيست كه ما بگوييم مردم نبايد از تكنولوژی استفاده كنند. راه‌حل اين است كه به خومان برگرديم؛ ما بايد خودمان و بچه‌های‌مان را تربيت كنيم و به آن‌ها بياموزيم كه ديدن تصاوير خصوصی افراد حرام است، تجسس در زندگی مردم حرام است و اسم اين كار تجسس است.

وی ادامه داد: تا زمانی كه به خلق تكنولوژی نوين و متناسب نرسيده‌ايم، بايد راه سومی اتخاذ كنيم. راه سوم اين است كه به خودمان بياييم. من می‌پذيرم كه موبايل فرهنگ خودش را به دنبال می‌آورد، ولی نمی‌پذيرم اين فرهنگ آن‌قدر قوی است كه از بطن آن معضل بلوتوث دربيايد. مشكل بلوتوث غير اخلاقی، مشكل جامعه ايران است و بلوتوث، رفتار غلطی كه از پيش درون ما وجود داشته است را تشديد كرده؛ بنابراين راه‌حل مشكل در خود ماست.

عضو هيئت علمی دانشگاه تهران در پايان، روی نقش رسانه‌ها در برجسته‌سازی اين جرم دوباره تأكيد كرد و گفت: فضای عمومی جامعه به اين جرم حساس نيست، رسانه بايد اين را به عنوان يك جرم غير قابل بخشش ببيند. فضای جامعه بايد نسبت به اين جرم حساس شود و اين كار فضاسازی رسانه‌ای می‌خواهد تا زمينه مناسب نيز برای تشديد مجازات‌ها در اختيار قانونگذار قرار بگيرد، اما به هر حال نقش رسانه بيش از قانونگذار است؛ چون در حال حاضر قانون‌هايی در اين خصوص وجود دارد، ولی بايد تشديد شود.

آقاسی در جمع‌بندی نهايی گفت: احساس بنده اين است كه فضای رسانه‌ای كه در غرب شكل گرفته برای تشديد كردن لذت است. جناب ابن سينا سه لذت را برای انسان برمی‌شمرد؛ لذت نخست، لذتی است كه ما از همين محسوسات، از همين بشر بودن خودمان و غرايزمان می‌بريم. لذت دوم، لذتی است كه حاصل تخيل ماست و سومين لذت، لذتی است كه تعقل برای ما به ارمغان می‌آورد، لذتی كه حاصل كشف و آگاهی است. البته می‌توان لذت ديگری را هم اضافه كرد كه خود ابن سينا اشاره نكرده و آن لذت شهودی است. ارتباطی كه ما با هستی و با عالم خلقت برقرار می‌كنيم، آن ارتباط هم لذتی دارد.

مدير دفتر نيازسنجی و مطالعات فرهنگی جهاد دانشگاهی دانشگاه تهران عنوان كرد: فكر می‌كنم چيزی كه بايد در جامعه قدری به آن پرداخته شود تفكيك ميان لذت‌ها و پرداختن به لذت‌های اصيل است. نكته ديگر اين است كه بر مبنای آيه قرآن، كه شايد تا حدی بر خلاف نظر دكتر جوادی باشد كه البته آن را هم نفی نمی‌كنم و بايد آبروی كسی كه كار خلافی را و جرمی را مرتكب می‌شود، برد، اين است كه اگر حسنات بيايند سيئات می‌روند: «ان الحسنات يذهبن السيئات».

آقاسی گفت: به نظر می‌رسد از ديدگاه قرآن علتی كه باعث افزايش سيئات در يك جامعه شده اين است كه در آن جامعه حسنات كم شده است. در جامعه ايران امروز هم می‌توان همين را مد نظر قرار داد. شما ماه مبارك رمضان و محرم الحرام را نگاه كنيد، اين‌ها ماه‌هايی است كه حسنات در آن‌ها زياد می‌شود و طبيعتاً سيئات در آن‌ها كم می‌شود. سال‌ها و برهه‌هايی را نگاه كنيد كه حسنات در آن زياد می‌شود، طبيعتاً سيئات در آن‌ها كم می‌شود.

محمد آقاسی تأكيد كرد: به نظر من اگر رسانه‌ها می‌خواهند به آن بعد بپردازند بايد به اين بعد هم بپردازند، آموزش و پرورش ما به اين بعد بپردازد. سعی شود بلوتوث‌های حسنه توليد شود.

آقاسی در پايان گفت: نكته آخر اين است كه جامعه اسلامی يك هسته دارد، يك مركز دارد، آن تفكر و تعقل است و خرد گمشده ماست. ما در لذت حسی و تخيلی خودمان مانده‌ايم و وارد تربيت عقلانی و لذات عقلانی نشده‌ايم. به نظر من اگر جامعه به سمت تعقل پيش برود ما در تمام موارد مواجهه تا زمانی كه خودمان تكنولوزی را توليد كنيم، می‌توانيم مواجهه مثبت و مؤثری داشته باشيم.
گزارش تصويری نشست را اينجا ببينيد!