گروه سياسی: رهبر معظم انقلاب در ادامه جلسه بيست ‌و ششم تفسير قرآن خود، به شرح لطائف معانی در تأمّلات قرآنی و توضيحی پيرامون معنای كافر درقرآن پرداختند.

رهبر معظم انقلاب اسلامی، حضرت آيت‌الله خامنه‌ای

به گزارش خبرگزاری قرآنی ايران (ايكنا) رهبر معظم انقلاب اسلامی، حضرت آيت‌الله خامنه‌ای در جلسات تفسير قرآن خود به تبيين واژه‌های بنيانی و آيات كلام‌الله ‌مجيد می‌پردازند. اين خبرگزاری با عنايت به رسالت قرآنی خود بر آن است تا بصورت سلسله‌وار نظرات معظم‌له را در موضوعات مختلف قرآنی به مخاطبين خود ارائه دهد.

متن ذيل، نظرات ايشان پيرامون لطائف معانی در تأمّلات قرآنی و توضيحی پيرامون معنای كافر در قرآن است كه در ادامه جلسه بيست ‌و ششم تفسير ايشان بيان شده است؛

لطائف معانی در تأمّلات قرآنی

بنده در تأمّلات قرآنی بارها اتفاق افتاده، بعد از آنكه يك آيه را بيشتر از صد مرتبه خواندم و يك معنای لطيفی را از آن نفهميده بودم، وقتی برای صدويكمين بار می‌خوانم و دقت می‌كنم آن معنا را درك می‌كنم و حال اينكه آيه همان آيه است و من هم همان آدمی هستم كه آيه را صدبار با دقت خواندم و نفهميدم!

آنوقت انسان تعجب می‌كند كه چگونه اين معنا را از آيه نمی‌فهميد، ولذا شما با انس به قرآن به اين سلسله تأمّلات قرآنی‌ خودتان ادامه بدهيد و با تدبر به قرآن مراجعه كنيد، شايد بتوانيد يك معنای لطيفی پيدا كنيد.

البته توجه داشته باشيد كه هر چيزی به ذهن انسان آمد فوراً نبايد بگود اين معنای قرآنی است، بلكه بايد ازلحاظ تركيب زبانی، سازگار و قابل قبول باشد، نه اينكه اگر يك معنای دوری به ذهن كسی برسد فوراً بگويد مراد اين است! چه دليلی دارد كه مراد آيه اين است؟

بايد انسان اهل زبان باشد تا بتواند معنا را از اين جمله بيرون بياورد و تا آنجايی كه من می‌فهمم اينطور است كه وقود آتش دوزخ سنگ است. چوب را ديده بوديم كه در آتش بسوزد، اما آن آتش مشتعل و سوزنده‌ای كه سنگ را می‌گدازد طبعاً آتش بسيار سختی است. اين برای ترساندن ما و برای توجه‌دادن به ما است كه بدانيم اين حقيقت دارد.

يعنی اين شكنجه برای انسان‌های ناسپاس و برای كسانی است كه در اين نشأه دنيوی ناسپاسی كردند و اين چيزی است كه امروز اينها با دست خودشان برای آنجا فراهم می‌كنند.

توضيحی پيرامون معنای كافر

پس اگر امروز ما خدای نكرده دچار وادی كفر به خدا شويم و از نعمت بزرگ هدايت الهی روی برگردانيم ناسپاسی‌ی آن نعمت بزرگ است كه يك چنين شكنجه‌ای برای ما آماه شده: اعدت للكافرين: و اينكه می‌فرمايد: اين شكنجه برای كافران آماده شده است، كافر يعنی چه؟ و ناسپاسی‌ كدام نعمت الهی كفر است؟ آيا ناسپاسی نعمت نان و آبی كه خدا بما داده؟ كه البته ناسپاسی‌ اينها هم بد است، اما ناسپاسی‌ بزرگتر، ناسپاسی‌ هدايت خداست.

خدا راه را و وسيله‌ شناختن راه را در مقابل ما قرار داده و آن، خرد و انديشه و قدرت تأمّل و عقلی است كه در وجود ماست. لذا اگر ما اين عقل را با جهالت‌ها و تعصب‌ها و خودخواهی‌ها و با كوتاهی كردن در تأمّل و انديشه پوشانديم، از راه هدايت منحرف شديم و اين ناسپاسی و كفران نعمت الهی است و كافر يعنی ناسپاس اين نعمت.

البته ممكن است كسانی در جهالت بمانند به خاطر اينكه دست‌شان نرسد، مثل اينكه انسان متوسط معمولی در يك گوشه‌ی دنيا كه نور هدايت به او نرسيده است و او هم دارد برای خودش به يك شكلی زندگی می‌كند، او را ما به اين معنا كافر نمی‌گوئيم، يعنی اين بی‌دين هست، اما كافر نيست بلكه كافر آن كسی است كه با راه هدايت مقابله می‌كند و ناسپاسی يعنی مقابله كردن، والاّ اگر كسی نعمت را نشناخته باشد به او نمی‌گويند، كفران نعمت كرد.

پس بايد نعمت را شناخته باشد و فكر را و انديشه را و چشم بصيرتی را كه خدا بما داده، بر روی حقايق عالم ببندد و حقايق وجود را ناديده بگيرد، لذاست كه در قرآن می‌فرمايد: الم نجعل له عينين (بلد - 8) آيا ما برای او دو چشم قرار نداديم كه را مقابل خودش را ببيند؟ يا در جای ديگری از قرآن می‌فرمايد: انا هديناه السبيل اما شاكرا و اما كفوراًً، انا اعتدناللكافرين سلاسل و اغلالاً و سعيراً (دهر - 3 و 4) آن كسانی كه كفران نعمت الهی را بكنند برای آنها آفريديم و قرار داديم آتش دوزخ را.

اسلام و تمام اديان برای اين آمدند كه انسان‌ها با انديشه و فكر و آگاهی خود و با تبعيت از اين فكر و آگاهی را كمال را پيدا كنند (نه اينكه چيزی را بفهمند و از آن تبعيت نكنند) و در اين نشأه‌ دنيوی، يعنی در اين فاصله‌ی بين ولادت و مرگ كه يك نشأه‌ای از زندگی ماست و يك بخشی از نوار طولانی‌ زندگی ما را تشكيل می‌دهد (و نشأهی مهمتر آن بعد از مرگ است).

راه هدايت را پيدا كنيم و با پيمودن راه كمال، خودمان را هر چه بيشتر به خدا نزديك كنيم تا به مقامات عاليه‌ای كه خدا برای انسان‌ها معين كرده برسيم و گر چنانچه ما اين كار را نكنيم و اين نعمت الهی را ناسپاسی كرديم، به مصيبت‌ها و شكنجه‌ها كه خدا آماده كرده دچار خواهيم شد، اعدت للكافرين:

پس خدای متعال با اين سخن: وقودها الناس و الحجاره: می‌خواهد دل اين انسانی را كه مخاطب آيه هست به اين عظمت شكنجه‌ی الهی متوجه كند. اين معنای مختصری پيرامون اين آيه بود.