گروه سياسی: رهبر معظم انقلاب در جلسه بيست ‌و ‌پنجم تفسير قرآن خود، به تبيين علت‌های ناشناخته در اعجاز پرداختند.

به گزارش خبرگزاری قرآنی ايران (ايكنا) رهبر معظم انقلاب اسلامی، حضرت آيت‌الله خامنه‌ای در جلسات تفسير قرآن خود به تبيين واژه‌های بنيانی و آيات كلام‌الله ‌مجيد می‌پردازند. اين خبرگزاری با عنايت به رسالت قرآنی خود بر آن است تا بصورت سلسله‌وار نظرات معظم‌له را در موضوعات مختلف قرآنی به مخاطبين خود ارائه دهد.

متن ذيل، نظرات ايشان در خصوص علت‌های ناشناخته در اعجاز است كه در جلسه بيست ‌و پنجم تفسير ايشان بيان شده است؛

تفسير سوره بقره (آيات 23 و 24)

بسم‌الله الرحمن الرحيم

و ان كنتم فی ريب مما نزلنا علی عبدنا فأتو بسورهٍ من مثله و ادعوا شهداءكم من دون الله ان كنتم صادقين (بقره - 23).ه - 23).ه - 23).

فان لم تفعلوا و لن تفعلوا فاتقو النار التی وقودها الناس و الحجاره اعدت للكافرين. (بقره - 24)

اما در پاسخ به نكته‌ای كه گفته شد، اگر روزی مثلاً دانش بشر به جايی برسد كه آن علت ناشناخته‌ی تأثيرگزاری كه با زدن عصای حضرت موسی (ع) به سنگ آب را از آن جاری كرد، بشناسد. آيا معجزه بودن آن كار از بين می‌رود يا نه؟

علت‌های ناشناخته در اعجاز

پاسخ اين است كه از بين نمی‌رود، زيرا چه معجزی از اين بالاتر كه انسان (فی‌المثال حضرت موسی (ع)) كاری‌ را بكند كه بعد از سه هزار سال دانش بشری بتواند به راز آن پی ببرد؟ اين خودش معجزه بزرگی است و چيز كمی نيست.

مثلاً فرض بفرمائيد: وابری الاكمه والابرص (آل عمران - 49): كه در باب حضرت عيسی قرآن می‌گويد: پيسی و برص را معالجه می‌كرده، ممكن است دانش بشری و دانش پزشكی بتواند بيماری پيسی را علاج كند، لكن اين مربوط به دو هزار سال بعد از ان تاريخ است. بهرحال معجزه آن كاری است كه از يك علتی ناشی می‌شود، منتها آن علت برای بشر شناخته شده نيست، ولو اينكه يك روزی برای بشر شناخته خواهد شد و ما اتفاقاً اميدواريم يك روزی بشر تمام اين اسرار را بشناسد، كما اينكه تدريجاً هم دارد شناخته می‌شود.

آن روزی كه قرآن فرمود: وبث فيهما من دابه (بقره - 164): يعنی خدا جنبندگان را در زمين و آسمان قرار داد، آن روز بشر در آسمان جنبنده‌ای را نمی‌ديد. ظاهراً آسمان يك سقفی بود با ميخ‌های نورانی كه همان ستاره‌ها باشند و از جنبنده در آنجا خبری نبود. اما امروز كه بشر دارد آسمان را كشف می‌كند، فرضيات بشری احياناً خبر از وجود موجودات و شرايط زيستی در يعضی از كرات ديگر می‌دهد و اينكه آن موجودات در كرات ديگر ممكن است دانش پيشرفته‌ای داشته باشند.

ممكن است يك روزی هم كشف بشود

امروز كه دارد اين فكر مطرح می‌شود ممكن است يك روزی هم كشف بشود، لكن وقتی كشف شد معجزه بودن قرآن را كه هزاران سال قبل آمده، يك حقيقتی را كه بشر، حتی مغزش هم خطور نمی‌كرد. به اين روشنی و قرصی بيان كرده از بين نمی‌برد.

پس بنابراين: پاسخ اين سئوال اين است كه اگر چنانچه پيشرفت دانش بشر به جايی برسد كه اسرار معجزات را كشف كند، معجزه بودن آن معجزات را در ظرف خودش از بين نمی‌برد. البته درباب قرآن يك چيز ديگری هست كه عرض خواهم كرد و اكنون می‌پردازيم به بحث امروز: آياتی كه می‌خواهيم امروز توضيح بدهيم همان آيات جلسه‌ی قبل است: فان لم تفعلوا و لن تفعلوا فاتقو النار التی وقودها الناس و الحجاره اعدت للكافرين (بقره - 24) پس اگر نكرديد يعنی همانند قرآن را نياورديد كه هرگز نخواهيد توانست آورد برحذر باشيد از آتشی كه آتش‌گيره‌ی آن آدمی و سنگ است و آماده شده است برای كافران.

معجزه و قانون عليت

بحث ما پيرامون كلمات همين آيه است، كه جلسه‌ی قبل در باب معجزه يك بيانی را عرض كردم و اكنون يك كلمه‌ی تكميلی، يا به عبارت ديگر توضيحی را عرض می‌كنم تا مطلب كاملاً روشن بشود.

گفتم كه معجزه نقض قانون عليت نيست، يعنی وقتی ما ديديم فرضاً حضرت ابراهيم را انداختند در آتش و به نص صريح قرآن آتش او را نسوزاند: يا ناركونی برداً و سلاماً علی ابراهيم (انبياء - 69): ای آتش سرد و سلامت باش برای ابراهيم. اينجا آيا قانون عليت نقض شد در حالی كه آتش علت سوزاندن است؟ چه شد كه نسوزاند و آيا اين سوزاندن شكسته شدن قانون عليت است؟ عرض كرديم كه قانون عليت يك قانون عمومی است، منتها در حاشيه اين حادثه يك حقايقی وجود دارد كه آن حقايق از نظر ما پوشيده است.

برای مثال؛ اگر بخواهيم به شكل خيلی ساده و واضحی مثال بزنيم، يك گل آتشی خيلی تندی را ما در اينجا برمی‌افروزيم، بعد يك جسمی را كه خيس آب هست روی آن می‌اندازيم، اينجا آتش آن جسم خيس را نمی‌سوزاند و اين حاكی از آن نيست كه قانون عليت نقض شده، بلكه حكايت از اين دارد كه شرايط برای عملكرد آن قانون عليت موجود نيست، زيرا سوزاندن آتش جسم خارجی را، تابع يك شرايطی است و در همه حال آتش نمی‌سوزاند، لذا در صورتی كه مانعی مثل آن، يا يك ماده‌ی عايق نداشته باشد می‌سوزاند، يا فرض كنيد وقتی می‌گوئيم آتش علت سوزاندن است معنايش اين نيست كه آتش جسم خارجی را از هر فاصله‌ای می‌سوزاند، بلكه شرط اينكه قانون عليت در اينجا اثر بكند تماس است. يعنی جسم خارجی بايد با آتش تماس پيدا كند تا آتش علت سوزاندن بشود.

نمی‌خواهيم بگوئيم حضرت ابراهيم را با آب خيس كرده بودند

البته در اين مثالی كه زديم، نمی‌خواهيم بگوئيم حضرت ابراهيم را با آب خيس كرده بودند. يا يك عايقی به او چسبانده بودند، بلكه برای اين است كه توجه داشته باشيد علت كه موجد معلول است و قانون عليت كه تحقق پيدا می‌كند، اين مطلق نيست و هر علتی معلول خود را شرايط خاصی ايجاد می‌كند. مثلاً فرض كنيد رها كردن جسمی را از بالا، علتی برای فرود آمدن آن جسم است ، يعنی اگر يك جسمی را از بالا رها كنيد فرود می‌آيد، اما آيا در خلاء و آنجا كه هوا وجود ندارد، هم همينطور است؟ يا آن جايی كه يك جسم جاذبه‌داری را در سطح فوقانی قرار داده باشيم، بازهم همينطور است؟ يقيناً اينطور نيست و اين علت، يعنی رها كردن از بالا معلول را كه فرود آمدن است در شرايطی ايجاد می‌كند كه از لحاظ طبيعی بايستی يك چيزهايی باشد و يك چيزهايی نباشد، ولذا اگر يك چيزی را رها كرديم كه نيامد پائين، نبايد بگوييم قانون عليت نقض شده، اينجا قانون عليت نقض نشده، بلكه يا شرايط عملكرد قانون عليت وجود ندارد و يا يك مانعی وجود دارد.

عليت آتش اينجا افاده‌ی معلول نكرد

در باب معجزات قضيه اينطور است؛ يعنی وقتی ما مشاهده می‌كنيم ابراهيم را در آتش می‌اندازند، بعد قرآن می‌گويد فانجاه الله من النار (عنكبوت - 24): خدا او را از آتش نجات داد، نه اينكه از آتش آمد بيرون، بلكه در همان آتش بود و نجات پيدا كرد و اين به آن معنا نيست كه عليت آتش اينجا افاده‌ی معلول نكرد، يعنی معلول كه سوزاندن بود، از اين علت تراوش نكرد، ولذا قانون عليت نقض نشد. ما يك چيزی از قانون عليت می‌دانيم، و آن اينست كه آتش علت سوزاندن است،‌ ای بسا موانعی در اينجا وجود دارد، يا شرايط تحصيل نشده‌ای در اينجا باشد كه اين آتش آمادگی سوزاندن را ندارد، يعنی شرايط تأثير اين علت در ايجاد معلول وجود خارجی پيدا نمی‌كند، كه البته همه‌ی اينها با قدرت الهی تحقق پيدا می‌كند.