گروه گزارش: نيكی به پدر و مادر از لحاظ شرعی، عرفی و اجتماعی جايگاه خاصی دارد و همان‌گونه كه توحيد افراد نسخ نمی‌‌شود، مهربانی درحق پدر و مادر نيز نسخ نمی‌‌شود و اگر فردی در توجه به مادر و پدر خود كوتاهی كند، بايد در توحيد فردی آن نيز شك كرد.

به گزارش خبرگزاری قرآنی ايران (ايكنا) شعبه خوزستان، در آيات متفاوتی به مهربانی در حق پدر و مادر سفارش شده است. آياتی كه چگونگی رفتار با پدر و مادر با سادگی و مهربانی منعكس می‌شود.

در اين آيات آمده «انسان را درباره پدر و مادرش سفارش كرديم»، «به انسان سفارش كرديم كه به پدر و مادر خود نيكى كند»، «و خدا را بپرستيد و چيزى را با او شريك نكنيد و به پدر و مادر احسان كنيد و درباره خويشاوندان و يتيمان و مستمندان و همسايه خويش و همسايه بيگانه و همنشين و در راه‏مانده و بردگان خود نيكى كنيد كه خدا كسى را كه متكبر و فخرفروش است دوست نمى‏دارد».

حضرت محمد(ص) پيامبر اسلام در اين‌باره در حديثی می‌فرمايد: «البَركة مَعَ اكابِرِكم». بركت و خير ماندگار، همراه بزرگ‌ترهای شماست. در سخن ديگر می‌فرمايد: «الشّيخُ فی اَهْلِهِ كالنّبیِ فی اُمّتهِ». پيرمرد در ميان خانواده‏اش، همچون يك «پيامبر» در ميان امتش است.

اين‌ها اشاره صريحی به نقش محوری، هدايت و ارشاد و الفت پدر و مادر دارند. توجه و اهميت به جايگاه بزرگترها نيز بايد مورد حراست باشد و تقويت شود.

پيامبر اكرم(ص) در جای ديگری می‌فرمايد: هر كس فضيلت و مقام يك «بزرگ» را به خاطر سن و سالش بشناسد و او را مورد احترام قرار دهد، خدای متعال او را از هراس و نگرانی روز قيامت ايمن می‏دارد.

امام صادق(ع) نيز درباره توجه به حرمت بزرگ‌تر می‌گويد: «لَيسَ مِنّا مَنْ لَمْ یُوَقِّرْ كبيرَنا وَ لَمْ یَرْحَمْ صَغيرنا». كسی كه بزرگ ما را احترام نكند و كوچك ما را مورد شفقت و عطوفت قرار ندهد، از ما نيست.

امام علی(ع) نيز در اين باره می فرمايد: «یُكْرَمُ العالِمُ لِعلمه و الكبيرُ لِسِنّهِ». بايد دانشمند را به خاطر علمش و بزرگسال را به خاطر سن او احترام كرد.

حضرت علی(ع) در يكی از سخنانش با گله‌مندی از اوضاع زمانه، گرفتاری‌ مردم را ناشی از بی‏احترامی كوچك‌ترها نسبت به بزرگ‌ترها و رسيدگی نكردن توانگران به نيازمندان عنوان می‌كند. «شما در زمانه‏ای به سر می‏بريد كه كوچك به بزرگ تعظيم و تكريم نمی‏كند و ثروتمند، به فقير رسيدگی نمی‏كند!»

قرآن كريم از تندی و پرخاش نسبت به پدر و مادر پير نهی می‏كند و به سخن نيك و لحن شايسته و خضوع و تواضع و گستردن بال رأفت در برابر آنان و خيرخواهی و دعا در حق آنان دعوت می‏كند. «اِمّا یَبْلُغَنَّ عِندك الكبرَ اَحَدُهما او كلاهُما فلا تَقُلْ لَهما اُفٍّ و لا تَنْهَرهُما وَ قُلْ لَهُما قولاً كريما، وَاخفَضْ لَهُما جَناحَ الذُّلِ مِنَ الرّحمةِ وَ قُل رَبِّ ارحَمْهُما كما ربّيانی صَغيرا» هر گاه يكی از آن دو (پدر و مادر) يا هر دو نزد تو به سن پيری و سالمندی رسيدند، به آنان اف مگو، آنان را طرد مكن و به آنان سخن كريمانه بگو و بال فروتنی را از روی رحمت و شفقت برای آنان بگستر، و بگو: پروردگارا! همان گونه كه مرا در خردسالی‏ام تربيت كردند، تو نيز بر آنان رحمت آور.

همچنين نبايد فراموش كرد به همان اندازه كه آزردن آنان و «عاق» شدن، حرام و نكوهيده است و از آن نهی شده است، دل به دست آوردن و جلب رضايت و نيكی به آنان سفارش شده است.

حجت‌الاسلام و المسلمين «جواد چاوشی»، رييس ستاد اقامه نماز جمعه اهواز، در گفت‌وگو با خبرگزاری قرآنی ايران (ايكنا) شعبه خوزستان، جايگاه توحيد و احسان به پدر و مادر را نزديك به هم می‌داند و می‌گويد: در آيه 23 سوره «اسرا»، بعد از توحيد اشاره سريع و صريحی به لزوم احترام به مقام پدر و مادر شده است.

وی معتقد است: اين آيه هيچ پيش شرطی را برای احسان به پدر و مادر قرار نداده و مهربانی و مراقبت در حق والدين بايد بدون واسطه اعمال شود و به گونه‌ای نباشد كه فرزندان مراقبت و نگهداری و احترام به پدر و مادر را از راه‌های غيرمستقيم رعايت كنند.

رييس ستاد اقامه نماز اهواز، می‌گويد: احسان به پدر و مادر هيچ محدوديتی ندارد و ذكر كلمه «احساناً» بدين معنی است كه احسان حد و مرزی ندارد.

چاوشی ادامه می‌دهد: اين آيه شريفه خطاب به فرزندان نازل شده و اين فرزندان هستند كه بايد به پدر و مادر خود توجه كنند، گر چه پدر و مادر بايد با تقويت روحيه دينی فرزندان سعی در بهبود روحيه اعتقادی كنند.

وی می‌افزايد: به دنبال تقويت روحيه اعتقادی فرزندان، توجه آن‌ها به احترام پدر و مادر نيز محقق می‌شود و می‌توان گفت تا فرزندی نسبت به خداوند سجده نكند، احترام پدر و مادر را نيز رعايت نمی‌كند.

رييس ستاد اقامه اهواز، احترام و مراقبت از پدر و مادر در سن بزرگسالی و دوران از كارافتادگی را مهم‌تر از ديگر دوران عنوان می‌كند و می‌گويد: در اين آيه اشاره صريحی شده كه مراقبت از پدر و مادر بايد نزد خود فرزندان باشد و نه در مكان‌های ديگری مانند آسايشگاه‌ها. در دين مبين اسلام، به نگهداری از پدر و مادر توسط افرادی غير از فرزندان خط بطلان كشيده شده است و آسايشگاه‌ها مكانی هستند برای نگهداری از والدين كه سرپرستی ندارند.

چاووشی، سخن زيبا در حق پدر و مادر را تعبيری ديگر از احسان می‌داند و می‌افزايد: فرزندان نبايد به هنگام احسان و نيكی‌كردن به والدين، انتظار احسان از سوی آن‌ها را در قبال كار‌ی كه انجام داده‌اند، داشته باشند. همچنين احساس به والدين نبايد به صورت ظاهری باشد، بلكه بايد از صميم قلب و باطن فرزندان باشد.

رييس ستاد اقامه نماز اهواز، تواضع فرزندان در قبال والدين را تعبيری ديگر از احسان تفسير می‌كند و می‌افزايد: فرزندان نبايد كمالات مادی و معنوی و يا كسب مقام خود را به رخ پدر و مادر بكشند، بكله بايد با يادآوری ضعف و گذشته خود سعی در احسان در حق آن‌ها كنند.

گر چه تواضع احسان و مهربانی تفاسير زيبايی از توجه در حق پدر و مادر است ولی نبايد فراموشی كرد كه نگاه خيره به پدر و مادر، بلند كردن صدای والدين به هنگام صحبت و حتی گفتن «اف و اخ» دل مهربان و كم طاقت سالمندان و پدر و مادر را به درد می‌آورد.

تأكيد مهربانی و حق پدر و مادر در قرآن كريم به حدی است كه صرف از نظر دين و ايمان پدر و مادر بايد، آن‌ها را مورد دلجويی قرار داد و با آن‌ها آن گونه ليافت دارند برخورد كرد.

گرچه در تقويم روزی را به نام سالمند به منظور يادآوری احترام به پدر و مادر قرار داده‌اند ولی نبايد فراموش كرد كه احسان در حق والدين نه روز خاصی می‌شناسد و نه زمان خاصی. همان‌گونه كه مراقبت مادر از فرزند نه شب می‌شناسد و نه روز.