کد خبر: ۱۳۶۱۹۰۶

تاریخ: ۰۲ بهمن ۱۳۹۲ - ۰۹:۲۸

گزارش ایکنا از فعالیت ربوی برخی موسسات مالی؛

رباخواری با برچسب بانکداری اسلامی

گروه اقتصاد: ضعف اطلاع‌رسانی در رابطه با فعالیت موسسات مالی غیرمجاز در کنار اعتماد به حاکمیت ارزش‌های اسلامی بر سیستم بانکی کشور سبب شده تا فعالیت ربوی آشکار در لوای بانکداری اسلامی، بدون کوچکترین نظارتی جریان داشته باشد.

به گزارش خبرگزاری بین‌المللی قرآن (ایکنا)، نتایج نظرسنجی مرکز افکارسنجی دانشجویان ایران (ایسپا) نشان می‌دهد که «تورم»، «گرانی» و «هزینه‌های زندگی» اصلی‌ترین عوامل ایجاد فشار روانی بر مردم به شمار می‌روند. در این تحقیق، تعدادی از عوامل موثر در ایجاد فشار روانی بر مردم در شش حوزه مسائل زیست محیطی، مشکلات اقتصادی، مسائل مربوط به امنیت در جامعه، دغدغه‌های شخصی و خانوادگی، محیط کار و شغل، معضلات و نابسامانی‌های اجتماعی مورد بررسی قرار گرفته است. جامعه آماری این طرح، شامل تمامی افراد 18 سال به بالای کشور (اعم از شهری و روستایی) بوده و با تعداد نمونه 5450 عدد انجام شده است. از مجموع پاسخگویان حاضر در تحقیق، 52.7 درصد مرد و 47.3 درصد زن و میانگین سنی افراد حاضر در تحقیق 36.1 بوده‌اند.

سه مولفه تورم، گرانی و هزینه‌های زندگی با کسب میانگین 4.36 از 5، مهم‌ترین منبع استرس هموطنان ایرانی است. نکته قابل تامل این است که فشار ایجاد شده بر شهروندان توسط این عامل در تهران به میزان معناداری بالاتر از سایر نقاط کشور است. در حالی که میزان این عامل در تهران 4.46 از پنج است، در سایر نقاط کشور میانگین برابر با 4.33 است.

وظیفه حکومت در امر تامین معاش

امیرالمومنین امام علی(ع) در رابطه با وضعیت مردم کوفه در زمان خلافتشان می‌فرمایند «ما أَصْبَحَ بِالْکُوفَةِ أَحَدٌ الاَّ ناعِماً، اِنَّ أَدْناهُمْ مَنْزِلَةً لَیَأْکُلُ مِنَ البُرِّ وَ یَجْلِسُ فِی الظِّلِّ وَ یَشْرَبُ مِنْ ماءِ الفُراتِ؛ همه مردم کوفه از رفاه برخوردار هستند. پایین‌ترین آنها (فقیرترین) نان گندم می‌خورند و سرپناه مناسب دارند و از آب سالم (فرات) می‌نوشند» (بحارالانوار، مجلسی، ج 40، ص 327). این جمله حاکی از این است که تامین معاش مردم موضوعی است که با وظائف حکومت اسلامی در هم تنیده شده و چنانچه دولت در راستای انجام وظائف خود به نحو احسن عمل نکند، طبعا این نیازها باید از مجاری دیگر برطرف شود.

تامین نیازها و مقابله با ربا

از آنجا که تقید به مسائل شرعی و اعتقاد به مفهوم برکت و درآمد حلال به عنوان ارزشی دینی و اخلاقی فراگیر و مورد وثوق در میان همه اقشار جامعه ایرانی ریشه دوانده، مجرای تامین نیازها از منظر مردم باید مزین به این ارزش‌ها باشد. از این رو است که پدیده‌ شوم نزول‌خواری یا قرض ربوی به شدیدترین شکل ممکن در اذهان عمومی مذموم واقع شده است: «فَإِن لَّمْ تَفْعَلُواْ فَأْذَنُواْ بِحَرْبٍ مِّنَ اللّهِ وَرَسُولِهِ وَإِن تُبْتُمْ فَلَکُمْ رُؤُوسُ أَمْوَالِکُمْ لاَ تَظْلِمُونَ وَلاَ تُظْلَمُونَ؛ و اگر (چنین‏) نکردید،(ربا را کنار نگذاشتید) بدانید به جنگ با خدا و فرستاده وى‏، برخاسته‏‌اید؛ و اگر توبه کنید، سرمایه‏‌هاى شما از خودتان است‏. نه ستم می‌کنید و نه ستم می‌بینید»(بقره/279). ربا به معنای جنگ با خدا است و طبعا هیچ مسلمانی هیچ‌گاه دانسته و به میل قلبی خود چنین عملی را صورت نخواهد داد.

اعتماد به نظام بانکی برای رفع نیاز

با این تفاسیر، چنانچه مردم در صدد رفع نیازهای خود باشند، در حالت عادی به واسطه باور به ارزش‌های دینی حاکم بر نظام جمهوری اسلامی، این نیازها را از مجرای نظام بانکی، به عنوان اصلی‌ترین مرکز تامین منابع در امر تخصیص اعتبار چه در قالب فروش اقساطی و چه در زمینه ارائه تسهیلات مراجعه می‌کنند. نکته تقویت‌کننده این باور نیز قانون عملیات بانکی بدون ربا است که از سه دهه قبل از سوی مجلس شورای اسلامی مورد تصویب قرار گرفت. طبق این قانون، تمام عملیات بانکی نظام جمهوری اسلامی ایران باید در راستای «استقرار نظام پولی و اعتباری بر مبنای حق و عدل (‌با ضوابط اسلامی) به منظور تنظیم گردش صحیح پول و اعتبار در جهت سلامت و رشد‌ اقتصاد کشور» باشد. از این رو، اعتماد عمومی به این مدل از تامین منابع نیز بیش از پیش شدت گرفت.

سوء استفاده از اعتماد مردم و حرکت در جهت رباخواری